تحلیلی بر ظرفیت تاب‌آوری شهرستان رودسر در مواجهه با سوانح‌طبیعی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه شهرسازی، دانشکده معماری و هنر، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد برنامه‌ریزی شهری، دانشکده معماری و هنر، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.

چکیده

این پژوهش با هدف ارزیابی تاب‌آوری شهرستان رودسر در برابر سوانح طبیعی و با تمرکز بر پنج بُعد اجتماعی، اقتصادی، نهادی، زیرساختی، و برنامه‌ریزی و مدیریت شهری انجام شد. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی بوده و داده‌ها از‌طریق پرسشنامه‌ای که میان ۳۸۰ نفر از شهروندان توزیع شد، گردآوری و با نرم‌افزار SPSS ارزیابی و با استفاده از روش مدل‌سازی معادلات ساختاری (SEM) تحلیل شدند. همچنین از نقشه‌های DEM ، نقشه خطر لرزه‌ای و نقشه زیرحوزه‌های آبریز برای تحلیل فضایی و شناسایی مخاطرات طبیعی محدوده استفاده شد. یافته‌ها نشان می‌دهند که بین ابعاد مختلف تاب‌آوری نابرابری شدیدی وجود دارد. بر اساس تحلیل رگرسیون، بُعد نهادی با ضریب (696/0=β) تأثیرگذارترین عامل محسوب می‌شود. آزمون فریدمن نیز بُعد زیرساختی را با میانگین رتبه 98/3 به‌عنوان مهم‌ترین بُعد، و بُعد اقتصادی را با میانگین رتبه 09/2 به‌عنوان ضعیف‌ترین بُعد شناسایی کرد. تحلیل همبستگی اسپیرمن رابطه‌ای قوی و معنادار (564/0) بین بُعد نهادی و زیرساختی را آشکار نمود. در‌مقابل، ابعاد اجتماعی و اقتصادی با میانگین‌های اندک (به ترتیب 91/2 و 74/2) و شاخص‌های ضعیفی مانند «مشارکت داوطلبانه» و «کارایی تدابیر اقتصادی» به‌عنوان ابعاد اصلی موثر بر آسیب‌پذیری شناخته شدند. نتایج مدل PLS-SEM علاوه‌بر تایید تاثیر معنادار همه ابعاد مذکور نشان داد که بعد اقتصادی (با ضریب مسیر 405/0) از نظر میزان اثر، قوی‌ترین تاثیر را دارد. از این‌رو می‌توان نتیجه گرفت دستیابی به تاب‌آوری بهتر در شهرستان رودسر مستلزم رویکردی یکپارچه است که در آن تقویت نهادها و زیرساخت‌ها در اولویت اول و توانمندسازی اقتصادی و اجتماعی به‌عنوان یک ضرورت در اولویت بعدی قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات