تحلیلی بر ظرفیت تاب‌آوری شهرستان رودسر در مواجهه با سوانح طبیعی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

گروه شهرسازی، دانشکده معماری و هنر، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.

چکیده

این پژوهش با هدف ارزیابی تاب‌آوری شهرستان رودسر در برابر سوانح طبیعی و با تمرکز بر پنج بُعد اجتماعی، اقتصادی، نهادی، زیرساختی و برنامه‌ریزی و مدیریت شهری انجام شد. روش پژوهش توصیفی - تحلیلی بوده و داده‌ها از‌طریق پرسش‌نامه‌ای که میان ۳۸۰ نفر از شهروندان توزیع شد، گردآوری و با نرم‌افزار SPSS  ارزیابی و با استفاده از روش مدل‌سازی معادلات ساختاری (SEM) تحلیل شدند. همچنین از نقشه‌های DEM ، نقشه خطر لرزه‌ای و نقشه زیرحوضه‌های آبریز برای تحلیل فضایی و شناسایی مخاطرات طبیعی محدوده استفاده شد. یافته‌ها نشان می‌دهند که بین ابعاد مختلف تاب‌آوری، نابرابری شدیدی وجود دارد. بر اساس تحلیل رگرسیون، بُعد نهادی با ضریب (696/0=β) تأثیرگذارترین عامل محسوب می‌شود. آزمون فریدمن نیز بُعد زیرساختی را با میانگین رتبه 98/3 به‌عنوان مهم‌ترین بُعد، و بُعد اقتصادی را با میانگین رتبه 09/2 به‌عنوان ضعیف‌ترین بُعد شناسایی کرد. تحلیل همبستگی اسپیرمن رابطه‌ای قوی و معنادار (564/0) بین بُعد نهادی و زیرساختی را آشکار نمود. در مقابل، ابعاد اجتماعی و اقتصادی با میانگین‌های اندک (به ترتیب 91/2 و 74/2) و شاخص‌های ضعیفی مانند «مشارکت داوطلبانه» و «کارایی تدابیر اقتصادی» به‌عنوان ابعاد اصلی مؤثر بر آسیب‌پذیری شناخته شدند. نتایج مدل PLS-SEM علاوه بر تأیید تأثیر معنادار همه ابعاد مذکور نشان داد که بعد اقتصادی (با ضریب مسیر 405/0) از نظر میزان اثر، قوی‌ترین تأثیر را دارد. ازاین‌رو می‌توان نتیجه گرفت دستیابی به تاب‌آوری بهتر در شهرستان رودسر مستلزم رویکردی یکپارچه است که در آن تقویت نهادها و زیرساخت‌ها در اولویت اول و توانمندسازی اقتصادی و اجتماعی به‌عنوان یک ضرورت در اولویت بعدی قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


رئیسیان، میثم؛ ایلانلو، مریم؛ ابراهیمی، لیلا؛ بزرگمهر، کیا (1400). بررسی میزان تاب‌آوری شهری با استفاده مدل Waspas و WP (نمونه موردی: شهر ساری). جغرافیا و مخاطرات محیطی، 10(37)، 225-241. https;//doi.org/10.22067/geoeh.2021. 69038.1023
صفری سیاهکلرودی، عماد؛ عباسی، ابراهیم؛ نسیمی، محمدعلی؛ سعیدی، پرویز (1402). ارائه مدل بازاریابی گردشگری روستایی با رویکرد کیفی تحلیل تم(مطالعه موردی: شهرستان رودسر). فصلنامه علمی مطالعات برنامه‌ریزی سکونتگاه‌های انسانی، 18(2) ، 67-78. https://doi.rg/20.1001.1.25385968.1402.18.2.4.3.
فروتن، زهرا؛ مولائی هشجین، نصرالله؛ قریشی، محمدباسط (1404). تحلیل عوامل موثر بر روند تحولات گردشگری روستایی و روابط متقابل شهر و روستا(مطلعه موردی: شهرستان رودسر). مهندسی جغرافیایی سرزمین، 9(1) ، 1-16. https;//doi.org/10. 22034/jget.0621.139483
گرجی، مهشید؛ خادم الحسینی، احمد؛ اذانی، مهری؛ صابری، حمید (1400). تبیین تاب‌آوری اجتماعی بافت فرسوده شهری با بهره‌گیری از معادلات ساختاری PLS نمونه پژوهش: منطقه 3 شهر اصفهان. برنامه‌ریزی فضایی. 11(3) ،166-145. http://dx.doi.org/ 10.22108/sppl.2021.126690.1554