برنامه‌ریزی راهبردی و ارائه راهبردهای مدیریتی پایدار در منطقه حفاظت‎شده اشترانکوه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران

چکیده

منطقه حفاظت‌شده اشترانکوه علی‌رغم وجود چشم‌اندازهای زیستی و جاذبه‌های طبیعی فراوان با تهدیدهای متعددی روبه‌رو است. ازاین‌رو، در مطالعه حاضر به برنامه‌ریزی راهبردی و شناسایی راهبردهای برتر در این منطقه، با هدف تحقق مدیریتی یکپارچه و برنامه‌ریزی صحیح در حفظ غنای زیستی با استفاده از ‏مدل ANP-SWOT‏ پرداخته شد.‏ مطابق نتایج، از بین عوامل درونی و بیرونی، نقاط قوت با جمع 817/0 از بالاترین نمره ‏برخوردار است و این عوامل ‏با مجموع 364/0 امتیاز بیشتری نسبت به عوامل ‏بیرونی با نمره 121/0- به خود اختصاص داده‌اند. همچنین ‏نسبت راهبردها در هر یک از حوزه‌های راهبردی ‏شامل 37 درصد راهبرد ارتقای عملکرد (‏ST‏)، ‏‏27 درصد راهبرد توسعه ‏همه‌جانبه (‏SO‏)، 20 درصد راهبرد حفظ وضع موجود ‏‏(‏WT‏) و در نهایت 15 درصد راهبرد توسعه ‏‏مشارکتی و ‏توانمندسازی (‏WO‏) می‌باشد. موقعیت راهبردی منطقه ‏حفاظت شده اشترانکوه باتوجه‌به ‏درصد اختصاص‌یافته ‏به هر یک از راهبردها، معادل با راهبرد "‏ST‏" است. در این راستا ‏برنامه‌ریزان و ‏مدیران باید به کنترل تهدیدها و حفظ نقاط قوت در این ‏منطقه بپردازند‏. ‏راهبردهای مدیریتی برتر در این منطقه شامل ‏افزایش تعداد محیط‌بانان و نظارت بر فعالیت‌های انسانی، تدوین برنامه‌ریزی ‏صحیح و مدیریتی یکپارچه، نظارت بر شکار و صید غیرمجاز و حفاظت از تنوع زیستی و منابع اکولوژیک می‌باشد. نتایج به‌دست‌آمده از این مطالعه، می‌تواند برنامه‌ریزان و تصمیم‌گیران را در دستیابی به مدیریتی یکپارچه و تدوین الگوهای توسعه‌ای ‏در منطقه حفاظت‌شده اشترانکوه بر اساس طرح‌های مدیریتی و منطقه‌بندی و همچنین نظارت مستمر بر فعالیت‌های ‏انسانی در مناطق حساس کمک نماید.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

مراجع

اسداللهی، زهرا؛ بیرانوند، زیبا (1403). ارزیابی و مقایسه فشارها و تهدیدات مناطق حفاظت شده کوهستانی استان لرستان. مطالعات جغرافیایی مناطق کوهستانی، 1(17)، 153-168. https://doi.org/‎10.22034/gsma.2024.714360
اشک تراب، ناهید؛ نعمت‌الهی، زهرا؛ چابکرو، غلامرضا (1399). بررسی راهبردهای توسعه بورس کالای کشاورزی در استان فارس: تلفیق روش SWOT با تحلیل سلسله مراتبی. تحقیقات اقتصاد کشاورزی، 12(45)، 69-90. https://doi.rg/‎20.1001.1. 20086407.1399.12.45.4.4
جعفری، شیرکو؛ ساکیه، یوسف؛ دژکام، صادق؛ علویان پطرودی، سمیه السادات؛ یعقوب‌زاده، مریم؛ دانه‌کار، افشین (1392). تدوین راهبردهای مدیریتی حفاظت از تالاب‌ میانکاله با استفاده از تجزیه و تحلیل SWOT. اکوبیولوژی تالاب، 5(16)، 5-18. http://jweb. hvaz.iau.ir/article-1-53-fa.html
جهانی شکیب، فاطمه؛ دانه‌کار، افشین؛ عالی‌پور، مهدی؛ یوسفی، الهام (1394). برنامه ریزی استراتژیک آموزشی گروه محیط زیست دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران. محیط زیست طبیعی، منابع طبیعی ایران، 68(2)، 201-212. https://doi.rg/‎10. 22059/JNE. 2015.54948
حیدرزاده، حمیده؛ دانه‌کار، افشین (1394). تدوین راهبردهای مدیریتی فضای سبز منطقه 2 شهر کرج. پژوهش‌های محیط‌زیست، 6(11)، 159-172. https://doi. rg/‎20.1001.1.20089597.1395.6.12.14.4
خیری، ابراهیم؛ مروتی، مریم؛ نشاط، اکرم؛ سیاحتی، غلامرضا (1400). تعیین پتانسیل ها و تدوین برنامه استراتژیک توسعه گردشگری با استفاده از رویکرد تلفیقی تحلیل SWOT و AHP (منطقه مورد مطالعه: منطقه حفاظت‌شده اشترانکوه). علوم و تکنولوژی محیط زیست، 23(1)، 1-16. https://doi.org/‎10.30495/jest.2020.25382.3430
دانه‌کار، افشین؛ سبحانی، پروانه؛ البرزی منش، میترا؛ قلیچی‌پور، زهرا (1403). زون بندی پارک ملی گلستان با استفاده از روش‌های تصمیم‌گیری چندمعیاره. آمایش سرزمین، 16(1)، 161-185.https://doi.org/‎10.22059/JTCP.2024.380565.670464
سازمان حفاظت محیط زیست استان لرستان (1403). گزارش سالانه منطقه حفاظت‌شده اشترانکوه. 170-1. https://lorestan. oe.ir
سبحانی، پروانه؛ اسماعیل‌زاده، حسن (1400). ارزیابی اثرات محیطزیستی توسعه بر جغرافیای منطقه شکار ممنوع الوند با ارایه راهبردهای بهینه. پژوهش‌های محیطزیست، 12(24)، 53-66. https://doi. rg/‎20.1001.1.20089597.1400.12.24.5.7
سبحانی، پروانه؛ دانه‌کار، افشین (1403). برنامه‌ریزی راهبردی و اولویت‌بندی راهبردهای توسعه طبیعت‌گردی پایدار در جنگل‌های مانگرو خمیر وقشم. مطالعات جغرافیایی نواحی ساحلی، 5(2)، 85-104. https://doi. rg/‎10.22124/GSCAJ.2024.25389.1264
سبحانی، پروانه؛ لیریایی، لیلا؛ سیاح‌نیا، رومینا (1400). شناسایی عوامل مؤثر در توسعه گردشگری پایدار و ارائه مدل راهبردی در مناطق ساحلی رامسر. آموزش محیط زیست و توسعه پایدار، 10(1)، 175-193. https://doi.rg/‎10.30473/EE.2021.57066. 2307
فرجی سبکبار، حسنعلی؛ سلمانی، محمد؛ فریدونی، فاطمه؛ کریم‌زاده، حسین؛ رحیمی، حسن (1389). مکان یابی محل دفن بهداشتی زباله روستایی با استفاده از مدل فرایند ‏شبکه ای تحلیل (‏ANP‏): مطالعه موردی نواحی روستایی شهرستان قوچان. برنامه ریزی و آمایش فضا، 14(65)، 127-149.‏ https://hsmsp.modares.ac.ir/article_14189.html
فرهادی‌نیا، محمدصادق؛ جوکار، هومن؛ دانه‌کار، افشین؛ جورابچیان، علیرضا (1394). مدیریت راهبردی یوزپلنگ آسیایی در ایران. پژوهش های محیط زیست، 6(11)، 181-192. https://doi.org/‎20.1001.1.20089597.1394.6.11.16.0
لیریائی، لیلا؛ اسماعیل‌زاده، حسن؛ سیاح‌نیا، رومینا (1403). حکمروایی خوب؛ ابزاری برای توسعه پایدار مناطق حفاظت شده (مطالعه موردی: منطقه حفاظت‌شده اشترانکوه لرستان). پژوهش‌های محیط زیست، 15(30)، 249-266. https://doi.org/‎10. 22034/eiap.2025.217511
محرم‌نژاد، ناصر (1385). مدیریت و برنامه‌ریزی محیط زیست. نشر تهران، 344-1. https://daybookshop.ir/fa/product/887/
مرادی‌پور، فاطمه؛ یمانی، مجتبی؛ مرادی، انور (1402). ارزیابی ژئوبیودایورسیتی منطقه اشترانکوه بر اساس شاخص GBI. جغرافیا و پایداری محیط، 13(1)، 71-89.https://doi.org/‎10.22126/GES.2022.8136.2568
مصلایی، محمدرضا (1386). برنامه‌ریزی استراتژیک رهیافتی به سوی تعالی. نشریه مدیریت، 39، 39-34. https://journals.tabrizu. ac.ir/article_4993_e5b6d6f56e24cc7e6cdca73b3473883c
منشی‌زاده، رحمت‎الله؛ فلاحی، حمید (1384). پهنه‌بندی توان اکوتوریسم در محدوده حفاظت شده اشترانکوه با استفاده از سامانۀ اطلاعات جغرافیایی (GIS). مطالعات مدیریت گردشگری، 3(8)، 90-59. https://doi.org/‎20.1001.1.23223294.1384.3. 8.4.8

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار