مدل‌سازی ساختاری عوامل مؤثر بر زیست‌پذیری کلان‎شهر کرمانشاه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه محیط زیست، دانشکده کشاورزی، دانشگاه آزاد اسلامی، رودهن، ایران

2 گروه محیط زیست، دانشکده کشاورزی، دانشگاه آزاد اسلامی، رودهن، ایران.

10.22126/ges.2022.7623.2518

چکیده

ایجاد شهر زیست‌پذیر به‌عنوان یک هدف مهم برای دستیابی به توسعه پایدار شهری محسوب می‌شود. درک رضایت ساکنان از زیست‎پذیری شهری و عوامل آن برای برنامه‌ریزی شهری و ایجاد سیاست‎گذاری شهرهای قابل سکونت ضروری است. تحقیق حاضر باهدف بررسی عوامل مؤثر بر زیست‎پذیری شهری و روابط موجود بین آنها در کلان‎شهر کرمانشاه انجام پذیرفت. تحقیق حاضر از نظر هدف کاربردی - توسعه‎ای و از نظر ماهیت توصیفی - تحلیلی است. جامعه آماری، شهروندان شهر کرمانشاه با جمعیت ۹۴۶۶۵۱ نفر می‎باشد که در مناطق هشت‎گانه شهری سکنی گزیده‎اند. روش نمونه‎گیری تصادفی طبقه‎بندی شده، تعداد نمونه ۳۸۵ و ابزار پژوهش پرسش‌نامه بود. جهت تجزیه‌وتحلیل داده‎ها از نرم‌افزار Smart PLS و برای بررسی روابط بین ابعاد و شاخص‎های زیست‎پذیری از مدل معادلات ساختاری با رویکرد حداقل مربعات جزئی استفاده گردید. مدل‎سازی ساختاری دیدگاهی است که در آن الگوهای فرضی از ارتباطات مستقیم و غیرمستقیم در میان یک مجموعه از متغیرهای مشاهده شده و پنهان بررسی می‎شود. نتایج نشان داد، بُعد اجتماعی فرهنگی با مقدار ضریب مسیر ۶۶۶/۰ بالاترین تأثیر بر بُعد محیط زیستی با ۲۴۹/۰ کمترین تأثیر را بر زیست‎پذیری شهر کرمانشاه داشته‎اند. همچنین به جز شاخص مشارکت و همبستگی، روابط بین سایر شاخص‎ها با ابعاد زیست‎پذیری معنی‎دار می‎باشد. شاخص ملاحظات و مراقبت‎های پزشکی و بهداشتی با ضریب مسیر ۳۱۴/۰ قوی‌ترین رابطه با بُعد اجتماعی - فرهنگی، شاخص مسکن با ۳۷۸/۰ بالاترین تأثیر بر بُعد اقتصادی و شاخص فضای سبز و بایر با ۶۳۵/۰ بالاترین تأثیر بر بُعد محیط زیستی را داشته‎اند؛ لذا برنامه‎ریزی مناسب جهت بهره‎گیری از فضاهای باز و بایر در تقویت و توسعه فضای سبز شهری در راستای ارتقا کیفیت محیط‌زیست شهری می‎تواند در بهبود زیست‎پذیری کلان‎شهر کرمانشاه مؤثر باشد.

کلیدواژه‌ها


اجزا شکوهی، محمد؛ محمدی، سعدی؛ داوری، الهام؛ محمدی، چنور؛ اکبری، مجید (۱۳۹۹). ارائه مدل زیست‌پذیری کلان‌شهر مشهد با استفاده از رهیافت مدل‌سازی ساختاری – تفسیری .ISM برنامهریزی توسعه کالبدی، ۷ (۴)، ۱-۲۸.
احدنژادروشتی، محسن؛ مرادی‎مفرد، سمیرا؛ حسین‎زاده، اکبر (۱۳۹۳). نقش مدیریت شهری در توزیع سرمایه اجتماعی (مطالعه موردی: شهر کرمانشاه). اقتصاد و مدیریت شهری. ۲ (۷)، ۱۱۷-۱۳۲.
اسمی، حمید؛ سجادزاده، حسن (۱۳۹۲). برنامه‌ریزی شهری بررسی ارزیابی اثرات زیست‌محیطی توسعه پایدار: موضوع شهر کرمانشاه. اولین همایش ملی معماری، مرمت، شهرسازی و محیط‌زیست پایدار، همدان، انجمن ارزیابان محیط‌زیست هگمتانه.
بیگدلی، سونا؛ شفقی، سیروس؛ وثوقی، فاطمه (۱۳۹۶). ارائه یک مدل راهبردی برای دستیابی به توسعه پایدار شهری در کلان‎شهر مشهد. تحقیقات جغرافیایی، ۳۲ (۴)، ۱۲-۲۹.
پریزادی، طاهر؛ مرادی، مهدی؛ ساکی، معصومه (۱۳۹۸). تحلیل زیست‌پذیری در محله‌های بخش مرکزی شهر بروجرد. فصلنامه مطالعات شهری، ۸ (۳۱)، ۳-۱۶.
تقوایی، مسعود؛ صفر آبادی، اعظم. (۱۳۹۲). توسعه پایدار شهری و برخی عوامل مؤثر بر آن (موردمطالعه: شهر کرمانشاه). مطالعات جامعه‌شناختی شهری، ۳ (۶)، ۱-۲۲.
حاجی حسینی، عفت؛ آقاجانی، طهمورث؛ شوقی، بهزاد (۱۳۹۵). تأثیر تفکر استراتژیک بر ظرفیت تغییر سازمانی. پژوهش‌های مدیریت راهبردی، ۲۲ (۶۲)، ۴۹-۸۰.
حسینی، سید احمد؛ ابراهیم‌زاده، عیسی؛ رفیعیان، مجتبی؛ مدیری، مهدی؛ احدنژاد روشتی، محسن (۱۳۹۴). نظارت بر پویایی شهرنشینی در ایران معاصر با استفاده از تصاویر چند زمانه DMSP/OLS. اطلاعات جغرافیایی (سپهر)، ۲۴ (۹۶). ۲۱-۳۷.
خراسانی، محمدامین؛ رضوانی، محمدرضا (۱۳۹۲). شناخت و تحلیل تفاوت زیست‌پذیری روستاهای پیرامون شهری در شهرستان ورامین. اقتصاد فضا و توسعه روستایی، ۲ (۴)، ۵۵-۷۴.
داوری، علی؛ رضازاده، آرش. (۱۳۹۲). مدل‌سازی معادلات ساختاری با نرم‌افزار PLS. تهران: انتشارات جهاد دانشگاهی.
رخشانی نسب، حمیدرضا؛ نیری، ناصر‌ (۱۳۹۷). ارزیابی وضعیت شاخص‌‌های زیست‌‌‌‌پذیری شهری از دیدگاه شهروندان (موردشناسی: مناطق پنج‌گانۀ شهر زاهدان). جغرافیا و آمایش شهری - منطقه‌ای. ۸ (۲۷)، ۵۵-۷۴.
رهنما، محمد رحیم؛ قنبری، محمد؛ محمدی حمیدی، سمیه؛ حسینی، سید مصطفی (۱۳۹۸). ارزیابی و سنجش زیست‌پذیری شهری در کلان‌شهر اهواز. فصلنامه شهر پایدار، ۲(۲)، ۱-۱۷.
ساسان‌پور، فرزانه (۱۳۹۶). ناگفته‌هایی چند از مفهوم زیست‌پذیری. مجله علمی تخصصی آبادی، ۷۶، ۷۲-۸۷.
ساسان‌پور، فرزانه؛ تولایی، سیمین؛ جعفری اسدآبادی، حمزه (پاییز ۱۳۹۳). قابلیت زیست‌پذیری شهرها در راستای توسعه پایدار شهری (موردمطالعه: کلان‌شهر تهران)، فصلنامه علمی‌پژوهشی و بین‌المللی انجمن جغرافیای ایران، ۱۲(۴۲)، ۱۲۹-۱۵۷.
ساسان‌پور، فرزانه؛ علیزاده، سارا؛ اعرابی مقدم، حوریه (۱۳۹۷). قابلیت سنجی زیست‌پذیری مناطق شهری ارومیه با مدل RALSPI. نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، ۱۸(۴۸)، ۲۴۱-۲۵۸.
شاهینی‎فر، مصطفی؛ چاره‌جو، فرزین (۱۳۹۷). ارزیابی شاخص‌های مؤثر در تحقق حکمروایی خوب شهری در کلان‌شهرها (مطالعه موردی: شهر کرمانشاه). جغرافیا و توسعه فضای شهری، ۵ (۲)، ۲۰۱-۲۱۹.
صاحبی، مصطفی؛ فراهانی، مریم؛ مطهری، سعید (۱۴۰۰). بررسی وضعیت زیست‌پذیری شهری در مناطق شهری از دیدگاه شهروندان (مطالعه موردی: مناطق هشت‌گانه کلان‌شهر کرمانشاه). کارافن، ۱۸ (۱)، ۵۹-۷۵.
عباسی اسفنجانی، حسین (۱۳۹۶). طراحی الگوی تجاری‌سازی تحقیقات دانشگاهی با روش مدل‌سازی معادلات ساختاری حداقل مربعات جزئی. پژوهش‌نامه بازرگانی، ۲۱ (۸۲)، ۳۳-۶۵.
علی‎اکبری، اسماعیل؛ اکبری، مجید (بهار ۱۳۹۶). مدل‌سازی ساختاری تفسیری عوامل مؤثر بر زیست‎پذیری کلان‌شهر تهران. برنامهریزی و آمایش فضا، ۲۱ (۱)، ۱-۳۱.
عیسی‎لو، علی‎اصغر؛ بیات، مصطفی؛ بهرامی، عبدالعلی (۱۳۹۳). انگاره زیست‎پذیری رهیافتی نوین جهت ارتقای کیفیت زندگی در جوامع روستایی (مطالعه موردی: شهرستان قم، بخش کهک). مسکن و محیط روستا، ۱۴۶، ۱۲۰-۱۰۷.
کنارکوهی، الهه؛ اذانی، مهری؛ خادم الحسینی، احمد؛ صابری، حمید (۱۳۹۹). تبیین اثرات عوامل فرهنگی - اجتماعی بر دستیابی به الگوی شهر سالم مطالعه موردی: شهر بهبهان. فصلنامه شهر پایدار، ۳ (۳)، ۱-۱۶.
ماجدی، حمید؛ بندرآباد، علیرضا (۱۳۹۳). بررسی معیارهای جهانی و بومی شهر زیست‎پذیر. هویت شهر، ۱۷ (۸)، ۷۶-۶۵.
مرکز آمار ایران (۱۳۹۵). گزارش سرشماری عمومی نفوس و مسکن کل کشور، جمعیت آماری شهر کرمانشاه. برگرفته از: https://www.amar.org.ir
ملک‎حسینی، عباس؛ ملک پور، محسن (۱۳۹۵). ارزیابی زیست‌پذیری شهر کرمانشاه. جغرافیا، عمران، شهرسازی و معماری، ۲۰ (۱)، ۵۳-۶۲.
ملکی، سعید؛ دامن باغ، صفیه (۱۳۹۲). ارزﻳﺎﺑﻲ شاخص‌های ﺗﻮﺳﻌﻪ ﭘﺎﻳﺪار ﺷﻬﺮی ﺑﺎ ﺗﺄﻛﻴﺪ ﺑﺮ شاخص‌های اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ، ﻛﺎﻟﺒﺪی و ﺧﺪﻣﺎت ﺷﻬﺮی (ﻣﻮردی ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ: ﻣﻨﺎﻃﻖ هشت‌گانه شهر اهواز). ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ساختار و کارکرد ﺷﻬﺮی، ۱ (۳)، ۲۹-۵۴.
مؤذنی، مهدی؛ سلامتی، شهرام؛ آقایی، واحد (۱۳۹۹). مدل‌سازی ساختاری زیست‌پذیری شهری با تاکید بر مؤلفه‌های اجتماعی (مطالعه موردی شهر اردبیل). چشم‌انداز شهرهای آینده، ۱ (۴)، ۸۷-۱۰۰.
یاوری، حسین؛ کرم پور، مصطفی؛ یاراحمدی، داریوش (۱۳۹۸). تحلیل فضایی آسیب‌پذیری زیست‌اقلیمی شهر کرمانشاه در مواجهه با مخاطره اقلیمی موج گرم. جغرافیا و پایداری محیط، ۹ (۳۰)، ۳۷-۵۰.