تغییرات فضایی-زمانی رشد شهری و اثرات آن بر ارزش خدمات اکوسیستم (مورد مطالعه: محدوده شهری کرمانشاه)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیات علمی دانشکده جغرافیا دانشگاه تهران

2 دانشگاه تهران

3 گروه معماری و شهرسازی دانشگاه ملی مهارت تهران

چکیده

پژوهش حاضر با هدف تغییرات فضایی-زمانی رشد شهری و اثرات آن بر ارزش خدمات اکوسیستم در محدوده شهری کرمانشاه انجام گرفته است. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر داده‌های سنجش از دور است. برای دستیابی به هدف، از تصاویر لندست در سنجنده های MSS، TM، OLI برای سال‌های ۱۳۵۰، ۱۳۶۵، ۱۳۸۵ و ۱۴۰۴ استفاده شده است. در ادامه پس از اعمال تصحیحات رادیومتریک و اتمسفریک، با روش طبقه‌بندی نظارت‌شده حداکثر احتمال در پنج کلاس کاربری تفکیک شدند. ارزش‌گذاری خدمات اکوسیستم با استفاده از مدل کاستانزا و ضرایب ارزش ثابت (دلار بر هکتار در سال) انجام شد. یافته‌ها نشان می‌دهد مساحت محدوده شهری از ۲۳۷۵ هکتار در سال ۱۳۵۰ به ۹۹۷۴ هکتار در سال ۱۴۰۴ افزایش یافته است. این رشد عمدتاً به بهای کاهش ۴۸۱۷ هکتاری اراضی کشاورزی، ۲۳۵۰ هکتاری مراتع، ۲۲۸ هکتاری اراضی کوهستانی و ۲۰۴ هکتاری منابع آبی تمام شده است. در نتیجه، ارزش کل خدمات اکوسیستم از 3/174 میلیون دلار در سال ۱۳۵۰ به 8/132 میلیون دلار در سال ۱۴۰۴ کاهش یافته است (کاهش خالص 5/41 میلیون دلاری، معادل 8/23 درصد). بیشترین کاهش ارزش به ترتیب مربوط به خدمات تأمینی (تولید غذا با کاهش 9/13 میلیون دلار و تأمین آب با کاهش 6/2 میلیون دلار) و خدمات تنظیمی (منابع ژنتیکی با کاهش 1/8 میلیون دلار و تشکیل خاک با کاهش 9/2 میلیون دلار) بوده است. بر اساس یافته‌ها، رشد بی‌رویه و بدون برنامه شهر کرمانشاه، سرمایه طبیعی شهر را کاهش داده و تداوم این روند، زیست‌پذیری و تاب‌آوری محیط زیستی شهر را با مخاطره جدی مواجه خواهد ساخت

کلیدواژه‌ها

موضوعات