تبیین عوامل موثر بر حکمروایی پایدار منابع آب در روستاهای معرض مخاطره کم آبی (مطالعه موردی: مناطق روستایی پیرامون دریاچه پریشان).

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 فارس، شهرستان کازرون، خیابان ۳۵ متری دوم، کوچه ۱۶

2 دانشگاه تربیت مدرس

3 گروه مهندسی آب، دانشکده فنی و مهندسی

چکیده

بحران کم‌آبی در سکونتگاه‌های روستایی ایران، به‌ویژه در پهنه‌های آبی داخلی، تنها ناشی از محدودیت‌های طبیعی و تغییرات اقلیمی نیست، بلکه به‌طور معناداری با ضعف سازوکارهای تصمیم‌گیری و حکمروایی منابع آب مرتبط است. روستاهای پیرامون دریاچه پریشان طی سال‌های اخیر با کاهش شدید منابع سطحی و زیرزمینی، افت تولیدات کشاورزی و ناپایداری معیشت مواجه شده‌اند؛ پیامدهایی که تشدید تعارضات محلی و کاهش مشارکت اجتماعی را به دنبال داشته و ضرورت تحلیل عوامل مؤثر بر حکمروایی پایدار منابع آب را برجسته می‌کند. هدف پژوهش حاضر، تبیین ساختار علّی و وزن شبکه‌ای شش بعد فرهنگی، زیرساختی، محیط‌زیستی، اجتماعی، اقتصادی و نهادی–سازمانی و ۲۲ متغیر مرتبط در نظام حکمروایی منابع آب بود. داده‌ها به‌صورت اسنادی و میدانی گردآوری و با پرسشنامه دیمتل از ۳۰ خبرگان محلی جمع‌آوری شد و تحلیل با مدل ترکیبی دنپ انجام شد. نتایج کمی نشان داد بعد نهادی–سازمانی با 3934/8= Ri و 1204/8+= Ri−Cj تأثیرگذارترین عامل و بعد اجتماعی با 3688/8=Cj و 1252/8-= Ri−Cj بیشترین اثرپذیری را دارد. تحلیل علّی–معلولی ابعاد نهادی–سازمانی و فرهنگی را در گروه علّی، ابعاد اجتماعی، اقتصادی و زیرساختی را در گروه معلولی و بعد محیط‌زیستی را در وضعیت تعادلی نشان داد. وزن‌دهی شبکه‌ای نیز اهمیت بالای عامل فرهنگی (2046/0) و رتبه پنجم بعد نهادی–سازمانی (1501/0) را آشکار کرد، که تأکید می‌کند گذار به حکمروایی پایدار منابع آب نیازمند تقویت هم‌زمان سازوکارهای نهادی و مؤلفه‌های فرهنگی است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

جغرافیا و پایداری محیط

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 20 خرداد 1405

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار