تحلیل اثر تغییرات کاربری اراضی بر پهنه های سیلابی (مطالعه موردی: حوضه تنگراه، استان گلستان، ایران)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته دکتری ژئومورفولوژی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران

2 ژئومورفولوژی- دانشگاه خوارزمی

چکیده

تشخیص و پیش‌بینی تغییرات(LULC) در مدیریت منابع طبیعی و پایداری محیطی، اطلاعات مفیدی را در اختیار تصمیم‌گیرندگان منطقه‌ای قرار می‌دهد. در این پژوهش، نقشه‌های کاربری اراضی حوضه تنگراه در شمال شرق ایران برای سه دهه گذشته (2020،2006،1986) با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای زمین و با تکنیک سنجش از دور استخراج و تحلیل شده است. سپس تغییرات کاربری اراضی آتی برای سال 2040 با استفاده از مدل یکپارچه CA-Markov با توجه به سناریوی تداوم فرآیند مدیریت فعلی شبیه‌سازی شده است. نتایج مدل CA–Markov نشان می‌دهد که در بازه زمانی 1986 تا 2020 بیشترین تغییر شکل مربوط به اراضی جنگلی می-باشد که از مقدار479.13 کیلومتر مربع در سال 1986 به 360.16 کیلومتر مربع در سال 2020 کاهش یافته است. همچنین نقشه کاربری زمین برای سال 2040 توسط مدل CA–Markov پیش‌بینی شده است. نتایج پیش‌بینی مدل حاکی از افزایش معنی‌دار وسعت نواحی تکمیل‌شده و شهری به میزان 0.99 درصد نسبت به سال 1986 می باشد. به منظور میزان تاثیر تغییرات کاربری در سیلاب های رخداده در منطقه، پهنه بندی در دو بازه زمانی 1986،2040 در حوضه مورد نظر انجام گرفت. با بررسی پارمترها تاثیر گذار در مدلسازی سیلاب در نرم افزار، Anaconda4.20.0 برای دو سناریو سالهای 1986 و 2040 مشخص شد بارش، فاصله از آبراهه و تغییرات کاربری نقش موثری در افزایش دبی اوج و حجم سیلاب و نقاط پر خطر داشته است. نتایج نشان داد که نغییرات کاربری اراضی بر پاسخ هیدرولوژیکی تاثیر زیادی دارد. این می‌تواند به مدیریت و برنامه‌ریزی منابع آب در مناطقی که مستعد سیل هستند کمک کند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات