مدل سازی پیوند آب-غذا برای سنجش پایداری منابع آبخیز با استفاده از رویکرد سیستمی (مطالعه موردی: سراب صیدعلی استان لرستان)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران

2 گروه آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران

10.22126/ges.2026.13299.2939

چکیده

تولید غذا با در دسترس بودن آب ارتباط نزدیکی دارد. در این راستا، مدل‌سازی همبست آب–غذا با استفاده از پویایی سیستم، بر پایه آمار و اطلاعات آب، غذا و جمعیت، و با تاکید بر پایداری از طریق تحلیل اختلاف بین عرضه و تقاضا در دوره زمانی 1380 تا 1425، با استفاده از نرم‌افزار VENSIM در آبخیز سراب صیدعلی انجام پذیرفت. پس از اعتبار‌سنجی ساختاری و رفتاری، نتایج نشان داد که منابع آب طی دوره زمانی 45 ساله با کاهش 57/1 میلیارد مترمکعبی مواجه خواهد شد، که بخش عمده آن مربوط به افت آب‌های زیرزمینی است. در بخش منابع غذایی از ۱۳۸۰ تا ۱۴۱۰، پایداری منابع غذایی افزایش داشته، به طوریکه در ۱۴۱۰ عرضه غذا به میزان 715 هزار تن بر تقاضا پیشی می‌گیرد. از ۱۴۱۰ تا ۱۴۲۵ این روند معکوس شده، و انباشت غذا در 1425 به 485 هزار تن رسیده، که نشان‌دهنده افت ذخایر غذایی نسبت به سال1410 می‌باشد. براساس تحلیل حساسیت و با توجه به شرایط منطقه‌ای سطح کشت چغندر بعنوان موثرترین عامل در مدل شناسایی گردید. همچنین چهار سناریو پایه، تغییر الگوی کشت، توسعه سیستم فاضلاب و مدیریت تعداد دام و طیور بر مدل اعمال و مورد ارزیابی قرار گرفت. با مقایسه نتایج سه سناریو با مدل پایه (سناریو ۱)، می‌توان دریافت که ترکیب سناریو سوم با کاهش 03/1 میلیارد مترمکعبی منابع آب و سناریو چهارم با افزایش 08/2 میلیون تنی غذا، نسبت به دیگر سناریوها می‌توانند موجب ارتقا پایداری شوند. بنابراین، به‌کارگیری راهکارهای سیستمی و عملی در چارچوب سیاست‌های مدیریتی می‌تواند موجب ارتقا پایداری شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

جغرافیا و پایداری محیط

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 03 اسفند 1404

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار