شناسایی شاخص‌های ارزیابی پایداری اجتماعی در مجتمع‌های مسکونی با رویکرد فراترکیب (موردمطالعه: پایگاه اطلاعاتی Scopus)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.

2 دانشجوی کارشناسی ارشد معماری، گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.

چکیده

در روند پیشرفت جوامع، مسکن جایگاهی اساسی دارد و به‌عنوان یکی از مهم‌ترین نیازهای افراد شناخته می‌شود و با توجه به این مهم، در سال‌های اخیر، توجه به بُعد اجتماعی در توسعه معماری پایدار به شکل چشمگیری افزایش‌یافته است؛ بااین‌حال، به دلیل ماهیت وابسته به زمینه مفهوم پایداری اجتماعی، اجماع میان محققان در خصوص ویژگی‌های این مفهوم وجود ندارد. به‌منظور رفع این شکاف دانشی، پژوهش حاضر تلاش داشت تا با بهره‌گیری از رویکردی نظام‌مند، فهرستی طبقه‌بندی‌شده از شاخص‌های ارزیابی پایداری اجتماعی در طراحی مجتمع‌های مسکونی مطرح در ادبیات، ارائه دهد. روش پژوهش، فراترکیب منطبق بر رویکرد هفت مرحله‌ای سندلوسکی و بارسو انتخاب شد. در این راستا جامعه هدف تحقیق، شامل تمامی پژوهش‌های منتشرشده در بازه زمانی سال‌های 1994 تا 2025 پایگاه داده اسکوپوس بود. پس از انجام فرایند غربالگری مطابق با روش منتخب، از مجموع 221 پژوهش شناسایی‌شده اولیه، 19 پژوهش در فهرست نهایی باقی ماند و مبنای کدگذاری قرار گرفت. پس از اتمام فرایند کدگذاری، 23 شاخص منحصربه‌فرد استخراج‌شده، ذیل 12 مفهوم شامل مطلوبیت محیط خصوصی، مطلوبیت فضای عمومی، مطلوبیت کالبدی مجتمع مسکونی، حس تعلق به مکان، دسترسی‌پذیری، رعایت سرانه عملکردی، برابری اجتماعی، امنیت، ایمنی، مشارکت اجتماعی، تعامل اجتماعی و انسجام اجتماعی و 4 مقوله پدیدارشده شامل رضایت و مطلوبیت محیطی، عدالت اجتماعی، آسایش و سرمایه اجتماعی طبقه‌بندی شدند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات