تحلیل اثر زون‎های اقلیم محلی بر بار گرمای محیطی شهر تهران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده

زون‎های اقلیمی برآمده از مشخصات فیزیکی، چیدمان و پوشش سطحی شهرها با پهنه‎های دمایی مختلف از جزیره گرمای شهری تا چاله‎های سرمایی ارتباط دارند. در این مطالعه برای تعیین زون‎های اقلیم محلی تهران از تصاویر ماهواره لندست‎8 سال 2022 استفاده گردید. برای شهر و پیراشهر تهران، 17 زون اقلیم محلی بدست آمد. در بین طبقات اقلیمی داخل شهر، زون ساختمانی باز و بلندمرتبه (LCZ10) با 88/10درصد بیشترین گسترش را در کل محدوده داشت. بعد آن به ترتیب زون‎های مربوط به ساختمان‎های فشرده متوسط، حاشیه‎ای و ساختمان‎های باز متوسط و سیلوهای صنعتی (LCZ 2-7-5-8) بخصوص در مناطق مرکزی شهر غلبه دارند، جایی‎که با دمای شبانه بالا، محدوده جزیره گرمای شهری تهران (UHI) را با هسته دمایی 16-14درجه سلسیوس مشخص می‎کند. هسته‎ها و لکه‎های خنک نیز در زون‎های اقلیمی پیرامون شهر با LCZهای طبیعی با دمای متوسط 1 تا 3 درجه سلسیوس به دست آمدند. زون‎های اقلیم محلی مربوط به ساختمان‎های فشرده به‎دلیل پایین بودن عامل دید آسمان (SVF) که تابش خورشیدی رسیده را حبس کرده، تهویه طبیعی بسیار ضعیفی دارند؛ همچنین با ضریب سطوح نفوذناپذیر و جذب انرژی خورشیدی بالا، مهمترین عامل شکل‎گیری جزیره گرمای شهری تهران هستند. در محدوده شهر سطوح آبی، فضاهای سبز با درختان متراکم و پراکنده و فضاهای باز که قابلیت جریان هوا بالاست، به عنوان زون‎های خنک شهری شناخته می‎شوند. این یافته‎ها به محققان و برنامه‎ریزان اقلیم شهری کمک می‎کند رابطه بین فرم شهری و UHI را بهتر درک کنند و این دانش را برای ایجاد آسایش حرارتی شهری به کار گیرند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

مراجع

المدرسی، سید علی؛ دودانگه، محسن؛ ابراهیمی، سید عقیل؛ آبادی، علی‎حسن (1399). ارزیابی مدل زون‎های اقلیم محلی (LCZ) در پایش تغییرات کاربری اراضی با تأکید رشد فیزیکی (منطقه موردمطالعه: شهر تهران). چهارمین همایش ملی کاربرد مدل‎های پیشرفته تحلیل فضایی (سنجش‎ازدور و GIS) در آمایش سرزمین، یزد. https://civilica.com/doc/1255317
انصاری‎قولنجی، رقیه؛ شمسی‎پور، علی‎اکبر؛ شجاع، فائزه (1403). محاسبه میزان ظرفیت ذخیره کربن در شهری با اقلیم سرد و کوهستانی مطالعه موردی: شهر و پیرا شهر ارومیه. شهر پایدار، 7(2)، 61-45. https://doi. rg/10.22034/jsc.2024. 434150.1758.
پرور، زهرا؛ محمدزاده، مرجان؛ سعیدی، سپیده (1403). بررسی تغییرات دمای سطح زمین(LST) در منطقه‎بندی اقلیم محلی (LCZs) مناطق نیمه خشک(مطالعه شهر بجنورد). محیط زیست طبیعی، 77(2)، 371-384 https://doi.org/10. 22059/jne.2024.372929.2653.
سپاسی زنگی‎آبادی، سعید؛ شمسی‎پور، علی‎اکبر؛ حسینی، علی (1402). پهنه‎بندی آب‎وهوای محلی کلان‎شهر تهران بر پایه ساختار فیزیکی. نشریه علمی مطالعات شهری، 12(48)، 43-54. https://doi.org/10.34785/J011.2022.019.
ستاری، نجمه؛ عرفانی، ملیحه؛ جهانی شکیب، فاطمه (1402). مقایسه کارایی الگوریتم زون اقلیم محلی در تفکیک مناطق ساخت‎وساز شده نسبت به نمایه‎های ساخت‎وساز شده. نشریه سنجش از دور و GIS ایران، 15(4)، 1-16، https://doi.org/10. 48308/gisj.2022.102576.
شمسی‎پور، علی‎اکبر (1403). نگاشت اقلیم شهر و توصیه‎های برنامه‎ریزی (مروری بر تجارب جهانی)، چاپ دوم، تهران، موسسه انتشارات دانشگاه تهران.
فدایی، هادی (1399). بررسی جزایر گرمایی شهر تهران با استفاده از تصاویر ماهوارهای. فصلنامه علمی- پژوهشی اطلاعات جغرافیایی سپهر، 29 (116)، 119-130؛http://doi.org/10.22131/sepehr.2021.242864
کورکی‎نژاد، محمدحسن؛ شمسی‎پور، علی‎اکبر؛ حبیبی، کیومرث (1402). رویکردی نوین در نگاشت نقشه‎های تحلیلی آب‎وهوای شهری - مطالعه موردی: شهرتهران. فصلنامه علمی- پژوهشی اطلاعات جغرافیایی«سپهر»، 32(127)، 77-94. http://doi.org/10. 22131/sepehr.2023.552685.2865
کیا، زینب؛ شمسی‎پور، علی‎اکبر؛ عزیزی، قاسم (1403). شناسایی واحدهای همگن وا‎کنش به اقلیم در کلانشهر تهران، فصلنامه مطالعات شهری، 14 (53)، 67-80. http://doi.org/10.22034/urbs.2024.140790.5015
مسعودی، حسن؛ مشکینی، ابوالفضل؛ قائد رحمتی، صفر؛ واوریان گرمسیر، امیررضا (1403). فراتحلیلی بر مطالعات جزیرة گرمایی شهری در ایران. آمایش سرزمین، 16(2) 303 - 322. http://doi.org/10.22059/jtcp.2025.386543.670483

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار